Każdy z nas jest inny, inaczej czuje, myśli, patrzy na świat, jedni są nerwowi inni spokojni. Na to jacy jesteśmy działa nasza osobowość, która składa się z szeregu cech.

Osobowość rozwija się w trakcie naszego życia nie jest ona cechą wrodzoną, człowiek od dnia narodzin nawiązuje kontakty ze środowiskiem społecznym, stopniowo poznaje otaczający go świat, kształtuje swoje potrzeby i postawy.

Pojęcie osobowości jest definiowane niejednolicie, może ona mieć różne definicje w różnych dyscyplinach i kierunkach naukowych. Najbardziej przystępnie można powiedzieć, że osobowość człowieka to zbór unikalnych i w miarę trwałych cech indywidualnych, które wyrażają tożsamość każdego człowieka. Jednak dla psychologii osobowość znaczy coś znacznie więcej, na osobowość danej jednostki składają się wszystkie jej cechy, owe cechy są wyabstrahowane z jej zachowania.

Od paru lat do określenia osobowości wykorzystuje się tak zwaną wielką piątkę, która określa takie czynniki jak: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość, ugodowość oraz sumienność.

Freud twierdził, że osobowość jest konstrukcją złożoną. Wymieniał on trzy odrębne instancje osobowościowe pełniące funkcje regulacyjne. Każda z tych instancji działa według odmiennej zasady.
Freud był przekonany, że osobowość ma swoją wewnętrzną organizację, która rozwija się wraz z wiekiem jednostki.

Aby zrozumieć działanie osobowości, należy zacząć od cech człowieka.

Cechy
Niektóre cechy wiążą się ze sposobem, w jaki dana osoba działa, czyli szybkością i wytrwałością, stanowią one doskonałe przykłady cech charakteryzujących działanie. Niektóre cechy są bardziej związane z postawami, na przykład towarzyskość, jednak cechy charakteryzujące postawy mówią więcej o stylu zachowań niż o rzeczywistej naturze. Jeszcze inne cechy wskazują zainteresowania. Do najważniejszych cech osobowości zaliczamy cechy emocjonalne takie jak optymizm i pesymizm, skłonność do irytacji, uleganie nastrojom, spokój i pobudliwość.

Jednym z najbardziej znaczących, współczesnych psychologów zajmujących się pojęciem osobowości jest H. J. Eysenck.
Eysenck w swej teorii zakładał podejście nomotetyczne tzn. szuka praw rządzących zachowaniem całych grup ludzkich, a nie praw idiograficznych (opisowych).

Osobowość posiada złożoną strukturę na którą działają:

W strukturę osobowości wchodzi ID które jest zdeterminowane biologicznie i reprezentuje wszystkie instynktowne popędy które są dziedziczne. Działa według zasady przyjemności czyli szuka natychmiastowego zaspokojenie swoich potrzeb, pragnień. Jest irracjonalne, impulsywne i nie zwraca uwagi na ograniczenia społeczne.
EGO kieruje się zasadą rzeczywistości. Główną  jego funkcją jest utrzymywanie równowagi między zakazami i ograniczeniami a irracjonalnymi popędami pochodzącymi z id. Często określane jako struktura kierująca, zawiadująca osobowością.
SUPEREGO wyłania się między 4-6 rokiem życia. Jest mniej więcej odpowiednikiem sumienia. Zawiera wewnętrzne moralne sankcje i zakazy jakie istnieją w kulturach otaczającej jednostkę. Pogwałcenie zasad wyznawanych przez superego prowadzi do poczucia winy u jednostki.
Jak już wyżej było wspomniane największy wkład w opisanie osobowości ludzkiej miał H. J. Eysenck, zastosował on ściśle naukowe podejście do badań nad osobowością człowieka. Bronił poglądu, że nauka zajmuje się pomiarem i kwantyfikacją, a zatem psychologia osobowości powinna opierać się na tych dwóch metodach.
Według Eysencka osobowość jest rozpatrzona jako zorganizowana hierarchia, w której na poziomie najwyższym znajdują się typy, a następnie na poziomie niższym znajdują się cechy. Jeszcze niżej znajduje się poziom reakcji nawykowych, natomiast na samym dole hierarchii znajdują się reakcje specyficzne, czyli zachowania obserwowane rzeczywiście.
Eysenck wyróżnia trzy główne wymiary osobowości. Pierwszy to introwersja- ekstrawersja, drugi to neurotyzm (stabilność- niestabilność emocjonalna) oraz psychotyczność.

Introwersja i ekstrawersja są to dwa ogólne typy postaw, które wyrażają kierunek, w jakim zmierza libido (rozumiane nie jako popęd seksualny, jak u Freuda, ale jako ogólna energia psychiczna). Ekstrawertyk kieruje swoje zabiegi adaptacyjne i reakcje na zewnątrz, sterują nim oczekiwania i potrzeby środowiska społecznego. U introwertyka natomiast, libido realizuje się poprzez subiektywne stany wewnętrzne i procesy psychiczne, a pierwszą reakcją introwertyka na nieznane środowisko jest wycofanie. Hans Eysenck nie definuje ekstrawersji wprost, uznając ją raczej za korelacje między cechami. Jego zdaniem ekstrawertycy, w przeciwieństwie do introwertyków, charakteryzują się takimi cechami, jak: towarzyskość, żywość, aktywność, asertywność i poszukiwanie doznań.
Według Eysenck`a introwertyk charakteryzuje się sztywnością spostrzegania, wysokim poziomem aspiracji, dużą wytrwałością i przywiązaniem do raz poznanych osób, wrażliwością społeczną i małą towarzyskością. Lubi analizować siebie, skłonny jest do introspekcji (metoda pozazmysłowego poznawania zjawisk psychicznych, skupienie się na własnym wnętrzu). Ponadto człowiek tego typu jest nieufny i pesymistyczny. Robi plany na przyszłość, nie kieruje się chwilowym impulsem, wiedzie bardzo uporządkowane życie i dlatego nie łatwo go wyprowadzić z równowagi. Natomiast praktyczny ekstrawertyk jest całkowitym przeciwieństwem introwertyka. Jest osobą bardzo kontaktową i towarzyską. Posiada wielu przyjaciół, dobrze czuje się w grupie, jest wylewny i bardzo impulsywny. Ekstrawertyk to jednak człowiek, którego cechuje mała wytrwałość, niski poziom aspiracji, niska wrażliwość społeczna i zmienność kontaktów interpersonalnych. Słabo reaguje na stres, rzadko spędza czas na analizowaniu własnego postępowania. Potrzebuje ludzi, aby wchodzić z nimi w interakcję, podczas gdy pełen rezerwy introwertyk w mniejszym stopniu korzysta ze stymulacji dostarczanych przez innych ludzi, a w większym stopniu polega na książkach czy źródłach o charakterze niespołecznym.
Neurotyczność w psychologii oznacza cechę osobowości polegającą na silnym niezrównoważeniu emocjonalnym o charakterze nerwicowym, niskiej odporności na stres, skłonności do popadania w stany lękowe. Przeciwieństwem neurotyczności jest równowaga emocjonalna.
Pojęcie to wprowadził Eysenck w teorii temperamentu PEN. Eysenck nie zdefiniował neurotyczności wprost, uznając ją raczej za korelacje między cechami.
Neurotyczność składa się z następujących cech: lęk, przygnębienie, poczucie winy, niska samoocena, napięcie.
Według Eysrnck`a na neurotyczność składają się zespoły reakcji nazywane wahliwością nastrojów. Zadręczanie siebie i innych polega na przeżywaniu przez neurotyka ciągłych zmartwień. Ponadto u osób neurotycznych często ujawniają się reakcje autonomiczne wegetatywne np. pocenie się rąk, drżenie rąk, czerwienienie się, zmienianie rytmu pracy serca (przyspieszanie lub zwalnianie)lub rytmu oddechu. Skrajnych neurotyków cechuje przede wszystkim nieśmiałość i inne trudności w kontaktach społecznych, niestałość emocjonalna, zależność od innych, słabe zdrowie fizyczne oraz brak równomierności osiągnięć w pracy.
W badaniach przeprowadzonych przez Eysencka na grupach neurotyków i ludzi normalnych zauważono zróżnicowanie ze względu na dziedziczność i neurotyczne cechy w dzieciństwie.
W swoim wymiarze fizjologicznym neurotyczność jest opisywana jako reaktywność układu nerwowego współczulnego. U neurotyków reaktywność ta jest większa niż u osób zrównoważonych emocjonalnie.
Psychotyczność w psychologii oznacza cechę osobowości o charakterze psychotycznym, psychopatycznym lub schizofrenicznym. Za wymiar przeciwny psychotyczności można uznać uspołecznienie, konwencjonalność, konformizm i altruizm.
Pojęcie to wprowadził Eysenck w teorii temperamentu PEN. Eysenck nie zdefiniował psychotyczności wprost, uznając ją za korelacje między cechami.
Osoba psychotyczna pozbawiona jest kontaktu ze swoim otoczeniem. Nie potrafi lub też nie chce weryfikować prawidłowości własnych sądów po przez ich konfrontację ze spostrzeganymi faktami. Na skutek tego, zanika różnica między fantazją a rzeczywistością. Aby utrzymać obraz siebie i świata, psychotyk zniekształca rzeczywistość lub też neguje ją całkowicie. Ponad to psychotycy odznaczają się mniejszą płynnością słowną, brakiem umiejętności decydowania, co do spraw społecznych, mają mniejszą koncentrację uwagi oraz gorszą pamięć. Są także skłonni do wykonywania ruchów nieadekwatnych do danej sytuacji, do przeceniania odległości i wyników. Powoli czytają i posiadają mało dostosowany do rzeczywistości poziom aspiracji.
Psychotyczność składa się z następujących cech: agresja, chłód emocjonalny, egocentryzm, impulsywność, aspołeczność, brak empatii, twórczość.

Osobowość człowieka ciągle się zmienia i kształtuje pod wpływem wielu różnorodnych czynników, wśród których środowisko odgrywa znaczącą rolę. Nie należy jednak zapominać o bardzo ważnym znaczeniu zadatków biologicznych i własnej aktywności jednostki. W celu wszechstronnego rozwoju osobowości należy zapewnić odpowiednie warunki oraz wykorzystywać wszystkie środki sprzyjające prawidłowemu rozwojowi osobowości młodego pokolenia. Nowoczesny rozwój cywilizacji nie tylko stawia przed człowiekiem trudniejsze zadania, ale również otwiera przed nim szersze możliwości pełniejszego rozwoju.

Powielanie, przetwarzanie i dalsze rozpowszechnianie treści i materiałów zamieszczonych w powyższym tekście , w jakikolwiek sposób, w całości lub w części, bez wcześniejszej pisemnej zgody autora jest zabronione.

Lubisz ten wpis? Podziel się:
  • Digg
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Add to favorites
  • FriendFeed
  • LinkedIn
  • MySpace
  • PDF
  • RSS
  • Twitter
  • Wykop
  • Yahoo! Bookmarks